Graanvrij voeren: iets voor jou? De voor- en nadelen op een rij

Steeds meer paarden krijgen een graanvrij rantsoen. Maar is dat altijd nodig? Granen vormen van nature een efficiënte bron van snel beschikbare energie. Voor paarden die gevoelig zijn voor suiker en zetmeel, paarden met stofwisselingsaandoeningen zoals EMS, ziekte van Cushing, hoefbevangenheid of PSSM), of paarden met overgewicht, kan een graanvrij rantsoen echter een verstandige keuze zijn. Door graanvrij te voeren wordt de inname van suiker en zetmeel doorgaans verlaagd, wat kan bijdragen aan een betere ondersteuning van de stofwisseling en het behoud van een gezond lichaamsgewicht.

Waar komt graanvrij voeren vandaan?

In het wild eten paarden voornamelijk grassen en kruiden om in hun dagelijkse behoefte aan voedingsstoffen en energie te voorzien. Wilde paarden bewegen alleen heel anders dan onze gedomesticeerde paarden en daarmee veranderde het dieet: paarden werden ingezet als werkpaarden. In die tijd werden granen aan het rantsoen toegevoegd, omdat kleine hoeveelheden graan veel snel beschikbare energie leveren. Tegenwoordig trekken de meeste paarden geen zware ploegen meer. We trainen voornamelijk op vlak terrein en de energiebehoefte van met name recreatiepaarden is behoorlijk gedaald. Voor deze paarden is kwalitatief goed ruwvoer met een aanvulling van vitaminen en mineralen vaak al voldoende om in de dagelijkse behoefte te voorzien.

De voordelen van granen: wanneer zijn ze wél nuttig?

Granen zijn, mits in de juiste hoeveelheid, nog altijd een uitstekende energiebron. Ze zijn met name nuttig wanneer je paard:

Sportieve prestaties levert

Extra energie nodig heeft bij training of conditie-opbouw

De snel beschikbare energie uit het zetmeel in granen stelt de spieren in staat om energie te leveren zonder dat dit veel inspanning kost van de stofwisseling. Door verschillende graansoorten te combineren, kan het lichaam de energie zelfs langer vasthouden.

Daarnaast bevatten specifieke bestanddelen van de graankorrel (zoals graankiemen, schillen, vliezen, stengels, bladeren en zemelen) waardevolle voedingsvezels die de spijsvertering ondersteunen. Zo worden tarwezemelen in muesli of slobber vaak gebruikt om het maag-darmkanaal extra te ondersteunen.

Wist je dat?

Graanvrij voeren is bijzonder geschikt is voor paarden met overgewicht, (aanleg voor) stofwisselingsaandoeningen of bij geen of weinig arbeid.

PavoNutritionistPleun Broeren

De nadelen van granen: de zetmeelgrens

Waarom verliezen granen dan toch steeds vaker aan populariteit? Dat heeft alles te maken met het endosperm (de binnenkorrel van de graankorrel), dat hoofdzakelijk bestaat uit zetmeel en gluten. Paarden hebben een strikt beperkte verteringscapaciteit voor zetmeel.

De gouden vuistregel voor zetmeel: De zetmeelinname per maaltijd mag niet meer bedragen dan 1 gram zetmeel per kilogram ideaal lichaamsgewicht van het paard.

Als een paard te veel zetmeel binnenkrijgt, kan dit leiden tot:

Bloedsuikerpieken: een snel stijgende bloedsuikerspiegel zorgt voor een overmatige afgifte van insuline. Dit is met name een probleem voor insulineresistente paarden en kan op de lange termijn hoefbevangenheid en stofwisselingsziekten in de hand werken.
Verstoring van de achterdarm: wanneer het zetmeel niet volledig in de dunne darm wordt verteerd, stroomt het door naar de dikke darm, waar snelle fermentatie plaatsvindt waardoor de achterdarm kan verzuren.
Dit kan problemen veroorzaken of bevorderen zoals diarree, koliek of overgewicht.

De 4 grootste voordelen van graanvrij voeren

Minder suiker en zetmeel: het weglaten van graancomponenten vermindert de suiker- en zetmeelinname, wat het spijsverteringskanaal ontlast. Zonder de belasting van graanzetmeel kan de dikke darm zich volledig focussen op het efficiënt afbreken van vezels.
Voorkomen van overgewicht: te energierijk voer dat niet door arbeid wordt gecompenseerd, leidt tot vetopslag. Minder overtollige energie zorgt voor een fitter paard met een gezond gewicht.
Minder belasting voor de suikerstofwisseling: een rantsoen met een laag suiker- zetmeelgehalte helpt pieken in de suikerstofwisseling te beperken.
Slim en efficiënt voeren: voer alleen wat jouw paard nodig heeft. Zo geef je nooit te veel of onnodige (kracht)voer.

Conclusie: maak de juiste afweging voor jouw paard

Graanvrij voeren is dus zeker geen tijdelijke trend, maar een biologisch onderbouwde voedingswijze die aansluit bij het natuurlijke spijsverteringssysteem van het paard. Tegelijkertijd zijn er ook paarden die juist baat hebben bij granen. Of een graanvrij dieet bij jouw paard past, hangt dan ook af van de lichaamsconditie van je paard, de trainingsintensiteit van je paard, eventuele aanleg voor specifieke stofwisselingsaandoeningen en je eigen voorkeuren.